Evde tütsü yapmayı sevenler için öneriler

Kokular insanın hafızaların en kolay yer eden ve ilk hatırlanan şeyler olarak biliniyor. Örneğin yıllar önce duyduğun bir kokunun benzerini aldığında hemen hatırlarsın, unutmazsın. Henüz doğduğunda anneni ve diğer insanları kokusundan ayırt eder, onlarla mimlersin. “Kokular insanların imzasıdır.” der Cemil İpekçi, kesinlikle katılıyorum. Ayrıca kokuların duygularımızı daha çok harekete geçirdiğini de sana hatırlatmak istiyorum. Hangi duyuyu nasıl canlandıracağını, kokuları nasıl kullanacağını tek tek anlatacağım. 

Kokuların Notaları Var 

Öncelikle her kokuyu oluşturan esanslar mevcut. Oda parfümünde de, kolonyada da hatta yüzlerce lira ödeyerek aldığın parfümlerde de notalar aracılığıyla formül oluşturuluyor. İlk sıktığın anda duyduğun üst notalar, bir süre sonra yerini orta ve en son alt notalara bırakıyor. Senin orkide kokulu diye andığın parfümün içinde menekşe kokusu da misk notası da yer alarak kokunun belirginleşmesine katkı sağlıyor. Tam da bu sebeple farklı parfümler de olsa içeriklerinde benzer notalar varsa sana benzer insanları, olayları veya anları hatırlatabiliyor. Sadece kokuların özellikleri bile bir anda ruh halimizi değiştirmeye yetiyor.

Tütsüler de bu konuda benim en büyük yardımcım oluyor. Hem uzun süre koku etkisi bırakması hem ucuz olması hem de bozulmadan saklanması tütsüleri oda parfümlerinden ayırıyor. Tütsülerde de diğer kokular gibi notalar oluyor. Tek esanslı tütsüler kadar karışık kokular ve kokteyl parfümler de tütsülerde bulunuyor. Kokuları almadan önce içeriklerini okumalı ve notalarına göre tütsüleri seçmelisin. Zira ilk yaktığında almasan bile zaman ilerledikçe kalan kokuda sevmediğin bazı esansları duyabilirsin. 

Tütsü ve Kokuların Etkileri 

Özellikle yoga ve meditasyonda kullanılan tütsüler, yoğunlaşmayı artırmak ve koku üzerinden bilince çağrışımda bulunmak için tercih ediliyor. Çubuk veya üçgen olarak tasarlanan koku maddeleri yakılarak ateş ile aktive ediliyor. Dakikalar boyunca buhur formunda koku veren tütsülerin onlarca farklı çeşidi bulunuyor. Tütsü yakarak koku ile bilincini, vücudunu uyarabilirsin. Limon kokusu üzerinden evinde temizlik hissi yaratabilir, adaçayı aroması ile kötü enerjiden arınabilir, sandal ağacı ile huzura erebilirsin.

Ortamın kokusunu değiştirerek hem kendi duygu durumuna müdahale edebilir hem de odanın enerjisini farklılaştırabilirsin. Örneğin romantik bir ortam hazırlamak için yasemin kokusunu tercih etmelisin. Duygular kişiye özel, deneyimlerle birleşerek hatırlatma yarattığı gibi kolektif bilinçaltı üzerinden tanışan her insanda aynı olan, evrensel koku kodları da bulunuyor. Mesela her birimiz yasemin kokusu aldığımızda cinsel olarak uyarılıyoruz. Bu nedenle içinde yasemin kokusu taşıyan parfümler afrodizyak etkili diye pazarlanıyor halbuki olan sadece yasemin kokusunun ten kokusuna benzemesinden ibaret. Yoksa hayvanlarda mevcut olan hormon kokusunu algılayabilen feromona duyarlı burunlar bizde yok. “Feromonlu” diye belirtilen kokular gerçekten hormon destekli olsa da insanda bu sebeple işe yaramıyor.

Eğer çalışma ortamını hazırlıyorsan Chandan kokusunu seçmelisin. Zekayı keskinleştiren ve pratik düşünme yetisini artıran Chandan ile çok daha verimli çalışabilir, üretken olabilirsin. Huzursuz hissettiğin durumlarda turunçgil ve floral çiçek esanslarından destek alarak odaya pozitif enerji taşıyabilir, kendini daha iyi hissedebilirsin. Uyku ihtiyacında ise papatya ve tarçın kokularını kullanarak rahat bir uykuya dalmak için kendini hazırlayabilirsin. Antik Yunan’da mahkemelerde defne yaprağı yakıldığına dair yazılar olduğu biliniyor. Karar verme konusunda yardımcı olduğuna, adalet getirdiğine inanılan defne kokusu günümüzde de hala tütsülerde kullanılıyor. 

Ortamın Kokusunu Değiştirmek Bizi Nasıl Etkiler? 

Güzel kokuların konsantre ve motive edici etkisinin yanı sıra doğaya özlemi de dizginlediği biliniyor. Şehir hayatından bunaldığımda yaktığım bir yağmur ormanı tütsüsü ile özlediğim doğayı evime getiriyorum. Oysa huzurun, özümüzün doğada olduğunu bildiğimizde, hatırladığımızda ihtiyaçlarımızı da ne kadar görmezden geldiğimizi fark ediyoruz. Doğa kokuları bu nedenle insan ruhunun toparlanmasına, duygu durumumuzu değiştirmemize yardım ediyor. Tütsüleri diğer yardımcı elemanlarla tamamlayarak da ritüeli genişletebiliriz. Ben tütsü yaktığımda loş ışık ve new age türünde müzikler tercih ederek ortamı hazırlıyorum. Meditasyon yapmak, zihni boşaltmak veya yoga ile kendinle baş başa kalmak için mükemmel denebilecek bir alan hazırlamak işte bu kadar kolay oluyor. Arkadaşlarla sohbet ederken, müzik dinlerken veya kitap okurken de tütsü kokusunun konsantrasyonu artırdığı biliniyor. Dua, meditasyon ve ruhani ritüellerde tütsü yakıldığında çıkan dumanın dua ve iyi dilekleri yaydığı da inanışlar arasında sayılabiliyor. 

Kendi Tütsünü Kendin Yapabilirsin

Çok eski medeniyetlerden bu yana, farklı kültürlerde farklı tütsüleme işlemleri yapılabiliyor. Buhurdan adı verilen kaplarda; yapraklar, bitki dal ve gövdeleri yakılarak kokuların odalara yayılması sağlanıyor. Buhur adı verilen koku dalgası mekana yayılarak odanın kokusunun değişmesi sağlanıyor. Osmanlı’da en çok odunsu kokuların kullanıldığı biliniyor. Tarçın, meyve dalları, biberiye ve adaçayı gibi kokular sıklıkla buhurdanlıklarda yakılıyor. Sen de bu tip bir kap alarak kendi tütsünü yapabilirsin. Eğer kap veya hazır tütsülerden yoksa, geleneklerimizde olduğu üzere sıradan bir tavayı odağın üstüne koyarak adaçayı ve çörekotu gibi enerji değiştirdiğine inanılan tohum ve bitkileri yakarak kokunun eve yayılmasını sağlayabilirsin. Hem odanın güzel kokmasını hem de senin iyi hissetmeni sağlayacak olan işlemin ardından ocağı kapatıp, tavayı soğutarak tütsülemeye son verebilirsin.

Karanfil gibi hoş rayiha veren aromaları da aynı işlemde deneyebilirsin. Nazara etki ettiğine inanılan bu bitkilerin arasında nane de bulunur. Aurayı temizlediğine inanılan kokuların bedenin meridyen işleminde aktif olduğu öne sürülüyor. Ayrıca öd ağacı, kekik ve fesleğenleri de evde tütsüleme işlemlerinin vazgeçilmezleri arasında sayabilirim. 

Tütsü Sağlığa Zararlı mı? 

Duman üzerinden koku yaydığı için tütsünün de çok çok sık kullanılması tavsiye edilmiyor. Dumanın direkt nefes yolundan uzak tutulması, geniş alanların havalandırıldıktan sonra tütsülenmesi, dumana uzun süre yoğun şekilde maruz kalınmaması tavsiye ediliyor. Seyrek kullanımlar ve doğru yöntemlerde solumayla tütsünün sağlığa ciddi bir zararı olmadığı ekleniyor. Ancak küçük çocukların ve bebeklerin tütsü işleminin olduğu odalarda bulunmaması konusunda uyarılar yapılıyor.

Hem ateşli bir ritüel olduğundan hem de tahrişe müsait solunum yollarına zarar verebileceğinden tütsü kullanımlarında dikkatli olmasın. Astım, koah gibi solunum yolları rahatsızlıkları bulunan kişileri de tütsülü alanlardan uzak tutmalısın. Tütsü içeriklerinde yer alan maddelere karşı da alerjik reaksiyon olabileceğinden alım esnasında dikkatle içeriği incelemelisin. Örneğin, çam kokusuna alerjisi olan birinin çam tütsüsü alması alerjinin tetiklenmesine yol açabiliyor.

Tütsülenen odanın ritüel sonrasında havalandırılarak havanın temizlenmesi gerektiği belirtiliyor. Tütsüden arda kalan küllerin solunmaması, toplanarak kapalı bir halde çöpe atılması salık veriliyor. Detaylara dikkat edildiğinde, aralıklarla kullanıldığında ve alerjen olmayan sana uygun, doğru koku seçildiğinde tütsülerin sağlık için bir mahsuru bulunmuyor. Ayrıca tütsüler doğal maddelerden yapıldığında sentetik parfümlere göre çok daha az kimyasala maruz kalınmasını mümkün kılıyor. Tütsü alırken markasına, kimyasal içeriğine de dikkat edilmesi şart koşuluyor. Ben organik ürünlerin de alınabileceğini, evde doğal tütsülerin de yapılabileceğini bu nedenle vurgulamak istiyorum. 

Sen de evinin, iş yerinin odalarını ve yaşam alanlarını farklı kokularla donatabilir, dekorasyonunu koku ile tamamlayabilirsin. Ruhunu rahatlatacak, sana güzel anıları anımsatacak, dilediğin duyuyu kuvvetlendirecek tütsülerle yaşam alanlarını süsleyebilirsin.